۴- تاريخچه ISSN ؟

پاسخ: مطالعات ايجاد نوعي نظام رمزگذاري استاندارد به منظور شناسايي پيايندها اولين بار در سال 1968 در مؤسسه ملي استاندارد آمريکا (ANSI) آغاز شد. بر اساس گزارش اين مؤسسه به سازمان بين‎المللي استاندارد (ISO)، طرح ISSN تهيه و در نوامبر 1972 مرکز بين‎المللي آن در پاريس تأسيس شد. متعاقب آن مدير کل يونسکو از تمامي کشورهاي عضو خواست که مرکز ملي خود را تشکيل دهند. در حال حاضر حدود 80 کشور، از جمله ايران، مرکز ملي خود را تشکيل داده‎اند.

۵- تاريخچه مركز ملي شاپا ؟

پاسخ: در سال 1353 براي اولين بار در مقدمه راهنماي مجله‎هاي ايران لزوم اخذ شماره ISSN براي پيايندها و چگونگي ارتباط با دفتر آن در پاريس تشريح شد. در ارديبهشت 1380 مجلس شوراي اسلامي با تأسيس مرکز ملي ISSN ايران در کتابخانه ملي موافقت کرد، و سرانجام اين مرکز با نام مرکز ملي شاپا در مرداد 1382 شروع به کار کرد.

۶- فرآيند دريافت شاپا چگونه است؟

پاسخ: ابتدا مطمئن شويد که نشريه مورد نظر يک پيايند است. سپس با مرکز ملي شاپا ايران تماس حاصل نماييد. اين مرکز شما را راهنمايي مي‎کند تا فرايند دريافت شاپا را به سادگي طي کنيد.

۷- آيا دريافت شاپا هزينه اي هم دارد؟
پاسخ: خير، دريافت شاپا کاملاً رايگان است.

۸- آيا شاپا به پيايندهاي الكترونيكي هم تعلق مي گيرد؟

پاسخ: بله، شاپا به هر پيايندي که به صورت الکترونيکي و با هر محملي(Medium)- از جمله شبکه پيوسته (Online) ، لوح فشرده (CD)، ديسکت و ... منتشر شود، اختصاص مي‎يابد.

۹- آيا به هر شماره از يك پيايند، شماره شاپاي جديد تعلق مي گيرد؟
پاسخ: خير. شماره شاپا براي هر پ‍يايند تا زماني که عنوان آن تغيير نکند، ثابت است.

۱۰- چه موقع بايد شماره شاپاي جديد دريافت كرد؟
پاسخ: هرگاه عنوان يک پيايند تغيير کند، خواه اين تغيير مختصر باشد خواه بنيادي، يک شماره شاپاي جديد به آن تعلق مي‎گيرد.

۱۱- شاپا چه مفهومي دارد؟
پاسخ: برخلاف شابک (شماره استاندارد بين‎المللي کتاب) که هر بخش آن نماينده مفهومي خاص است، شاپا فقط يک کد شناسايي است.

۱۲- آيا مي توان پيش از انتشار پيايند درخواست شاپا كرد؟
پاسخ: بله، کافي است کپي طرح روي جلد و صفحه شناسنامه پيايند به ضميمه درخواست شاپا به مرکز ملي شاپا ارسال شود. در اين صورت يک شماره شاپاي موقت به پيايند مذکور اختصاص داده مي‎شود. ناشر موظف است بلافاصله پس از انتشار اولين شماره، دو نسخه از آن را به نشاني مرکز ملي شاپا ارسال کند تا شاپاي موقت قطعيت يافته و تثبيت شود.

۱۳- شماره شاپاي موقت چه تفاوتي با شماره شاپاي قطعي دارد؟

پاسخ: فرايند صدور شاپا پيش از انتشار پيايند، پس از تخصيص شماره شاپاي موقت پايان مي‎پذيرد، اما هنگام صدور شماره شاپاي قطعي، مشخصات کتابشناختي پيايند نيز به منظور درج در پايگاه اطلاعاتي بين‎المللي ISSN به مرکز بين‎المللي ISSN واقع در پاريس ارسال مي شود.

۱۴- آيا ناشر موظف است دو نسخه از هر شماره نشريه خود را به رايگان به مركز ملي شاپا ارسال كند؟
پاسخ: خير، ارسال دو نسخه از هر پيايند تنها يك بار هنگام درخواست شماره شاپا الزامي است.

۱۵- آيا درخواست شاپا از طريق اينترنت امكان پذير است؟

پاسخ: بله، كافي است متقاضي به وب سايت كتابخانه ملي ايران رجوع كرده، فرم الكترونيكي درخواست شاپا را پر كند. البته مركز ملي شاپا پس از دريافت دو نسخه از آخرين شماره پيايند مورد نظر، به اين درخواست پاسخ مي‎دهد.

۱۶- آيا شاپا قابليت تركيب با رمزينه (باركد) را دارد؟
پاسخ: بله، شاپا را مي‎توان در تركيب رمزينه EAN 13، رايج‎ترين سيستم رمزينه در جهان، به كار برد.

۱۷- مزايا و مورد استفاده شاپا چيست؟

پاسخ: شماره شاپا نماينده مشخصات كامل يك پيايند است و با وجود آن هر پيايند، فارغ از زبان يا كشور منتشر كننده آن، قابل شناسايي است. آسانترين وسيله براي برقراري ارتباط بين ناشران و توزيع‎كنندگان است و نظام توزيع جهاني پيايندها را كارا و سريع مي‎كند. ساده‎ترين وسيله براي شناسايي، سفارش، و كنترل پيايندها، و نيز پيگيري نسخه‎هاي دريافت نشده است. درصورت تركيب با رمزينه، فروش نشريه و حسابداري الكترونيكي آن را حتي در سوپرماركتها ميسر مي‎سازد.

۱۸- محل درج شاپا كجا است؟
پاسخ: شماره شاپا بايد در محلي كه به راحتي قابل رؤيت باشد چاپ شود. مركز بين‎المللي ISSN گوشه راست بالاي جلد را توصيه مي كند. در نشريات فارسي بهتر است اين شماره به لاتين در همان مكان ولي در پشت جلد، و به فارسي روي گوشه چپ بالاي جلد درج شود. اين شماره از هشت رقم تشكيل شده است كه چهار رقم آن با يك خط اتصال از بقيه جدا شده است. اين هشت رقم بايد با يك فاصله پس از چهار حرف بزرگ ISSN قرار گيرد. گذاشتن دونقطه (:) بين شماره‎ها و حروف ISSN ممنوع است. مثل: ISSN 1735-5257 در پيايندهاي غير چاپي اين شماره بايد به همان طريق پيش‎گفته روي تمامي محل‎هايي كه به آساني قابل رؤيت باشند (در بالاي صفحه اول وب سايت، روي لوح فشرده و قاب آن، ...)، درج شود.

۱۹- آيا به هر يك از فرمتهاي انتشار يك پيايند يك شماره شاپا جداگانه اختصاص مي يابد؟

پاسخ: بله. فرض مي‎كنيم يك پيايند هم زمان با چند محمل، هم به صورت چاپي، هم به صورت اينترنتي (تمام متن)، وهم بر روي لوح فشرده منتشر مي‎شود، ضمناً نسخه الكترونيكي آن نيز مرتباً توسط پست الكترونيكي براي مشتركان ارسال مي‎شود. در اين صورت به تمامي فرمتهاي چاپي، اينترنتي، لوح فشرده، و پست الكترونيكي آن يك شاپا جداگانه اختصاص مي‎يابد. به طور كلي به همه انواع فرمتهاي انتشار يك پيايند، شاپا جداگانه تعلق مي‎گيرد.

۲۰- نشاني مركز ملي شاپا ايران چيست؟

پاسخ: سازمان اسناد و کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران مرکز ملي شاپا (ISSN) بزرگراه شهيد حقاني (غرب به شرق)، بلوار کتابخانه ملي، تهران 1537614111 تلفن: 88644061 و 38- 88644000 (داخلي 3330) دورنگار: 88644061 پست الكترونيكي: issn@nlai.irr وب سايت: www.nlai.ir

-----------------------------------------------------------------------------------------------

منبع: حافظه رقومي ملي-حرم